تصور کنید صبح از خواب بیدار می‌شوید و قهوه‌ساز شما، نه تنها قهوه را آماده کرده، بلکه روی صفحه نمایش کوچک خود پیام می‌دهد: «دانه قهوه‌ رو به اتمام است؛ آیا می‌خواهید از برند همیشگی‌تان با ۱۵ درصد تخفیف ویژه امروز سفارش دهم؟»

این یک صحنه از فیلم‌های علمی‌تخیلی نیست. این واقعیتِ امروزِ دنیای اینترنت اشیا (IoT) است. برای سال‌ها، مهندسان فناوری اطلاعات به اینترنت اشیا به چشم یک دستاورد فنی برای هوشمندسازی خانه‌ها و کارخانه‌ها نگاه می‌کردند. اما امروز، فعالان رسانه و ارتباطات متوجه یک اتفاق بزرگ‌تر شده‌اند: اینترنت اشیا دیگر فقط یک فناوری نیست؛ بلکه یک رسانه کاملاً جدید است.

 محصول شما، رسانه شماست

در دنیای سنتی ارتباطات، برندها برای رساندن پیام خود به مخاطب، نیازمند واسطه‌هایی مانند تلویزیون، بیلبورد، روزنامه یا شبکه‌های اجتماعی بودند. شما باید فضای رسانه‌ای را «اجاره» می‌کردید تا صدای خود را به گوش مشتری برسانید.

اما با فراگیری IoT، خودِ محصول به یک رسانه مستقل تبدیل می‌شود. در این حالت، شیء فیزیکی از یک وسیله بی‌جان، به سخنگوی دائمی، زنده و تعاملی برند در خصوصی‌ترین لحظات زندگی مشتری تبدیل می‌شود؛ رویکردی که گذار از ارتباطات سنتی به ارتباطات ماشین به ماشین را رقم زده است (Kotler, Kartajaya, & Setiawan2017,).

 از پیام‌های انبوه تا گفتگوی اختصاصی

تفاوت بزرگ رسانه IoT با رسانه‌های جمعی در سطح شخصی‌سازی آن است. تلویزیون یک پیام ثابت را برای میلیون‌ها نفر پخش می‌کند، اما اینترنت اشیا بر اساس داده‌های لحظه‌ای کار می‌کند.

به عنوان مثال، خودروی متصل به اینترنت می‌تواند متوجه شود که راننده در حال رانندگی طولانی‌مدت در یک مسیر خسته‌کننده است. سیستم صوتی خودرو در این لحظه می‌تواند پیامی از یک برند زنجیره‌ای قهوه پخش کند که نزدیک‌ترین شعبه آن در فاصله دو کیلومتری قرار دارد. این نوع ارتباط، پیامی را ارسال می‌کند که دقیقاً در همان لحظه و همان مکان برای کاربر ارزشمند و کاربردی است.

 ارتباطات در دوران پسا-نمایشگر

ما در حال حرکت به سمت ارتباطاتِ بدون نمایشگر هستیم (Morgan, 2019). در دنیای IoT، پیام‌ها همیشه متنی یا تصویری نیستند. تغییر رنگ نورپردازی خانه هوشمند، لرزش ملایم یک دستبند سلامتی، یا صدای دستیارهای صوتی، همگی شکل‌های جدیدی از انتقال پیام هستند.

متخصصان رسانه باید یاد بگیرند که چگونه محتوای خود را برای این فضاهای جدید طراحی کنند. نوشتن یک متن جذاب برای یک بیلبورد با طراحی یک تجربه صوتی و حسی برای یک ساعت هوشمند کاملاً متفاوت است.

 چالش حریم خصوصی؛ خط قرمز اشیاء هوشمند

با وجود تمام این جذابیت‌ها، استفاده از اشیاء به عنوان رسانه یک چالش بزرگ دارد: حریم خصوصی. وقتی وسایل خانه به رسانه تبدیل می‌شوند، مرز بین ارائه خدمات مفید و دخالت آزاردهنده در زندگی شخصی بسیار باریک می‌شود.

برندها و تیم‌های ارتباطی باید بدانند که اعتماد کاربر در این فضا شکننده‌تر از همیشه است. شفافیت در جمع‌آوری داده‌ها و احترام به خلوت مخاطب، کلید موفقیت در این رسانه جدید است.

 نتیجه‌گیری

زمان آن رسیده که نگاه خود را به تعریف کلمه «رسانه» تغییر دهیم. در آینده‌ای نه چندان دور که میلیاردها دستگاه به اینترنت متصل خواهند بود (Gartner, 2022)، هر شیء در اطراف ما پتانسیل تبدیل شدن به یک کانال ارتباطی را دارد. برای مدیران ارتباطات، درک زبانِ این اشیای پرحرف و تولید محتوای متناسب با آن‌ها، مهارتی است که برندگان دنیای رسانه را در دهه آینده مشخص خواهد کرد.

فهرست منابع:

   Gartner. (2022). Market Guide for Internet of Things. Gartner Research.

   Kotler, P., Kartajaya, H., & Setiawan, I. (2017). Marketing 4.0: Moving from traditional to digital. John Wiley & Sons.

   Morgan, B. (2019). How The Internet Of Things Will Change Marketing. Forbes.